+ Şoför Meslekleri

Şehirlerarası Otobüs Şoförü Psikoteknik Alır mı

Şehirlerarası otobüs kaptanı psikoteknik raporunu beş yılda bir yeniler. Sürüş ve mola süreleri, yedek şoför, muavin ve otogar denetimi bu yazıda.

PB
Editör EkibiKurucu Ortak, Psikoteknik Merkezi
Şehirlerarası Otobüs Şoförü Psikoteknik Alır mı
Kısa cevap

Şehirlerarası Otobüs Şoförü Psikoteknik Alır mı

Alır. D1 ya da B1 yetki belgeli firmanın otobüsünü süren kaptan, Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34/1-e bendi uyarınca her beş yılda bir psikoteknik raporu almak zorundadır. Raporun yanında D sınıfı ehliyet, yurt içi hatta SRC 2, yurt dışı hatta SRC 1 ve takograf sürücü kartı bulunur.

Firma hangi yetki belgesiyle sefer yapar?

Yönetmelik otobüsle yolcu taşımayı B ve D türü belgelere ayırır. Burada otobüs, şoför dahil 9 kişiden fazla yolcu alabilen taşıt anlamına gelir, dolayısıyla minibüs de tanımın içindedir. Hangi belgenin gerektiği seferin tarifeli olup olmamasına ve sınır dışına çıkılıp çıkılmamasına bağlıdır, rapor şartı ise hepsinde aynıdır.

D1, ticari ve tarifeli yurt içi sefer, şoförde SRC 2
B1, ticari ve tarifeli yurt içi ve uluslararası sefer, yurt içinde SRC 2, yurt dışında SRC 1
D4, il içi ve 100 kilometreye kadar şehirlerarası taşıma, şoförde SRC 2
D2 ve B2, tarifesiz tur ve grup taşıması, yurt içinde SRC 2, yurt dışında SRC 1

Kaptanın dosyasında neler bulunur?

İstanbul'dan kalkan sefer için İBB şoför kartı gerekmez. İBB'nin şoför esasları yalnızca İstanbul içi ulaşımı kapsar, uzun yolda belgeleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının yönetmeliği belirler. Yaş bakımından üst sınır SRC'dedir, 66 yaşından gün alan sürücünün belgesi geçici olarak geçersiz olur, sağlık ve psikoteknik raporu Bakanlığa sunulunca yeniden işler, 69 yaşından gün alınca iptal edilir.

D sınıfı ehliyet, 24 yaşını bitirmiş ve önce en az B sınıfı almış olmak koşuluyla
SRC 2 ya da SRC 1, SRC 1 sahibi SRC 2 almış sayılır
Adli sicilde kaçakçılık ya da terör suçundan hürriyeti bağlayıcı ceza bulunmaması
Beş yılda bir yenilenen, psikiyatri muayenesinden sonra e-Devlet'te görünen psikoteknik raporu
Takograf sürücü kartı, şoför dahil 17'den fazla oturma yeri olan yolcu taşıtında takograf zorunludur

Günde kaç saat direksiyonda kalınabilir?

Sınırları Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 98. maddesi koyar ve bu sınırlar şoför dahil 9 kişiden fazla kapasiteli, ticari yolcu taşıyan araçların şoförü için geçerlidir. Takograf bu süreleri kaydeder. Süre aşımları 2918 sayılı Kanunun 49. maddesinde kademeli idari para cezasına bağlanmıştır.

24 saatlik herhangi bir sürede toplam 9 saatten, ara vermeden 4,5 saatten fazla sürülmez
4,5 saatin sonunda en az 45 dakika mola verilir, mola en az 15'er dakikalık parçalara bölünebilir
Her 24 saatte 11 saat bölünmeden dinlenilir, bölünürse bir parça en az 8 saat olur ve toplam 12 saate çıkar
Günlük dinlenme haftada en çok 3 kez 9 saate indirilebilir
En fazla 6 günlük sürüşün ardından en az 24 saat hafta tatili yapılır, birleşik iki haftada sürüş 90 saati geçmez
Araçta en az iki şoför varsa her 30 saatlik sürede her biri en az 8 saat bölünmeden dinlenir

Yedek şoför ne zaman gerekir, muavin rapor alır mı?

Mevzuatta şu kilometreden sonra iki şoför şarttır diyen sabit bir eşik yoktur. Yük firmanın üzerindedir, 98. madde şehirlerarası yolcu taşıyan işleteni güzergâhtaki il, ilçe ya da durak yerlerinde yedek şoför hazır tutmakla yükümlü kılar. Karayolu Taşıma Yönetmeliği de güzergâh mesafesine göre yeteri kadar şoför bulundurulmasını ister, birden fazla sürücü gereken hâle uymayan işletene idari para cezası uygulanır.

İkinci kaptan birinciyle aynı belgeleri taşır, raporu da 34/1-e kapsamındadır. Muavin ya da host ise yolcuya hizmet eden yardımcı personeldir ve aracı kullanmadığı sürece ondan SRC ya da psikoteknik istenmez. Bir kez direksiyona geçecekse şoför sayılır ve bütün belgeleri tam olmalıdır.

U-ETDS'ye kim, neyi bildirir?

Bildirimi şoför değil firma yapar. B1 ve D1 belgeli firma, onaylı tarifedeki her sefer için plakayı, araç takip bilgisini, şoför ve muavin dahil görevli personeli ve yolcuları seyahat başlayıncaya kadar sisteme işler. Yolculuğa çıkamayan ya da yolda inen yolcu 30 dakika içinde bildirilir.

Yolcu bilgisi biletteki T.C. kimlik numarası, ad, soyad ve koltuk numarasından gelir. Numaralı koltuk dışında yolcu alınamaz. Yolculuk boyunca ses ve görüntü cihazlarını da kaptan değil yardımcı personel yönetir.

Otogarda şoförün raporuna kim bakar?

Terminal işletmecisi araca ve firmaya bakar, şoföre değil. Yönetmeliğin 44. maddesi otogarı işletenden, yetki belgesiz taşımacılığa ve taşıt kartı olmayan aracın giriş çıkışına izin vermemesini ister. Giren ve çıkan otobüslerin plakası ile saati kaydedilir ve 24 saat içinde U-ETDS'ye iletilir.

Kaptanın niteliklerini denetlemek otobüs firmasının görevidir, 40. madde yetki belgesi sahibini gerekli şartları taşıyan şoför çalıştırmakla yükümlü tutar. Raporu olmayan şoförü sefere gönderen firma da idari para cezası alır. İşe girerken raporunuzu e-Devlet'teki e-İmzalı Psikoteknik Değerlendirme Raporları Sorgulama ekranından gösterebilirsiniz.

Uzun yol kaptanı teste nasıl hazırlanmalı?

Uzun yol için ayrı bir sınav yoktur, öteki ticari sürücülerle aynı 12 teste girersiniz. Gece seferinden inip doğrudan gelmek sürekli dikkat ve tepki hızı ölçümlerini olumsuz etkileyebilir. Bu yüzden iki sefer arasındaki dinlenme gününüzü seçin.

Kaynarca'daki merkezimizde değerlendirme sorumlu psikolog eşliğinde, kamera kaydıyla yapılır ve 60 ila 90 dakika sürer. Rapor e-imzalı düzenlenir. Psikiyatri muayenesi için 45 günlük süreniz vardır, bu süre geçerse 6 ay boyunca yeniden teste giremezsiniz.

Sık sorulanlar

SRC 2 ile yurt dışı seferine çıkılır mı? Çıkılmaz, uluslararası yolcu taşımacılığı için SRC 1 gerekir.
Raporumun süresi doldu, sefere çıkabilir miyim? Çıkmamalısınız, hem size hem firmaya idari para cezası uygulanır.
İkinci şoförün raporu olmak zorunda mı? Evet, direksiyona geçen her şoför aynı belgeleri taşır.
Takograf kartını nereden alırım? e-Devlet üzerinden ön başvuru yapılır ve kart TOBB tarafından verilir.
Çetin Büyükçınar
Çetin Büyükçınar Kurucu Ortak, Psikoteknik Merkezi · Pendik

Yirmi yılı aşkın süredir sürücü eğitimi veren bir ileri ve güvenli sürüş teknikleri uzmanıdır. İçerikler sorumlu psikoloğumuz tarafından incelenir; 2918 ve 7574 sayılı Kanunlara göre güncel tutulur.

İlgili yazılar